Święta po grecku – część 1: Boże Narodzenie

Kategoria: Grecja na żywo
Kierunek: Grecja  

Każdy z nas ma swój własny przepis na Święta – te jedyne, wyjątkowe, niepowtarzalne – po prostu magiczne. Światełka choinki i zapach pierniczków, kolorowe prezenty i porozwieszane w całym domu świąteczne ozdoby działają na wszystkie zmysły i sprawiają, że to właśnie na Boże Narodzenie czekamy z niecierpliwością. A jak ten świąteczny czas wygląda w Grecji? O świętach w greckiej odsłonie opowiedział nam Marcin Pietrzyk, który mieszka w Grecji już od 20 lat.

AGNIESZKA WOJTASZEK: Zacznę kontrowersyjnie. Wolisz Boże Narodzenie czy Wielkanoc?

MARCIN PIETRZYK: W Grecji Wielkanoc jest ładniejsza…

Czyli jednak bardziej już jesteś Grekiem niż Polakiem! Tutaj wszyscy kochamy Boże Narodzenie.

(śmiech) W Grecji jest ładniejsza Wielkanoc, Boże Narodzenie jest fajne w Polsce!

W takim razie powiedz, gdzie spędzasz lub gdzie wolisz spędzać Święta? W Grecji czy w Polsce?

Jeżeli tylko mogę, to wolę spędzać je w Polsce. Choć wiele polskich tradycji zaszczepiliśmy także w naszym domu w Grecji i wśród tutejszych przyjaciół. Na przykład zawsze organizujemy Wigilię dla znajomych w domu. Może nie gotujemy wtedy tradycyjnych 12 potraw, ale zawsze na stole pojawiają się te znane dania bożonarodzeniowe jak pierogi, uszka czy zupa grzybowa. To taka „Wigilia po naszemu” – świąteczna muzyka w tle, czerwone wino, fantastyczne jedzenie i przyjaciele wokół.

Czyli w Grecji, ale po polsku!

Tak! Choć w tej chwili w bardzo wielu domach w Grecji robi się taką Wigilię, w oczekiwaniu na Boże Narodzenie. Dużo osób je kolację w gronie znajomych, a potem wychodzi na miasto, na imprezę. Nadejście Bożego Narodzenia wyznacza koniec postu, więc Grecy wychodzą do klubów, na dyskotekę czy na buzuki. W Wigilię, po północy, trzeba wyjść z domu i iść się bawić!

Kiedy w takim razie Grecy zaczynają przygotowania do Świąt? Czy tak jak u nas, nerwowa atmosfera rodzi się już z początkiem listopada, kiedy po chwilowej dominacji halloweenowych dyń i zadumy, związanej ze świętem zmarłych, zaraz wszędzie pojawią się świąteczne dekoracje?

Miesiąc przed! Z końcem listopada domy są już udekorowane, pojawiają się pierwsze choinki i światełka. Tutaj 1 grudnia wszystko jest świąteczne – domy, balkony, ulice, sklepy – wszystko!

A jak wygląda czas przygotowań i oczekiwania na Święta?

W Grecji przed każdym większym świętem należy pościć, więc podobnie jak przed Wielkanocą czy przed świętem 15 sierpnia, tak i 40 dni przed Bożym Narodzeniem zaczyna się post.

Na czym polega taki grecki świąteczny post? Co wolno, a czego nie?

Podobnie jak u nas nie je się wtedy mięsa, ale też wszelkich produktów z nabiału, tłuszczy zwierzęcych. W niektóre dni można jeść ryby, ale generalnie nie.

A… oliwki?

Oliwki to podstawa! Chałwa, makarony, owoce, warzywa – to jest jak najbardziej dozwolone.

Całe szczęście! Opowiedz w takim razie proszę o 6 grudnia w Grecji. Dla nas Mikołajki to tak naprawdę pierwszy świąteczny przystanek.

W Grecji nie ma Mikołajek. Święty Mikołaj to dla Greków przede wszystkim patron ludzi morza. To bardzo popularne imieniny, ale tego dnia nie daje się żadnych prezentów. Na wyspach znajduje się wiele kościołów pod jego wezwaniem i wtedy organizują one po prostu odpusty – podobnie zresztą jak w Polsce.

Co w takim razie z tym naszym wyobrażeniem świętego Mikołaja? Co z sympatycznym starszym panem z białą brodą i w czerwonym płaszczu?

Tego w Grecji w ogóle nie było. Święty Mikołaj jest jednym ze świętych, związanym z morzem, więc i przedstawianym w kompletnie inny sposób, niż ten znany z przekazów zachodnioeuropejskich. Choć w tej chwili oczywiście wszystko się zmieniło – Santa Claus jest wszędzie, choć tutaj tę rolę spełnia Agios Vasilis, czyli święty Bazyli.

Czyli Mikołaj nie daje prezentów?!

Daje, tylko 1 stycznia. Prezenty w Grecji daje się raz w roku – na Nowy Rok. I przynosi je właśnie święty Bazyli, który jest odpowiednikiem „naszego” świętego Mikołaja – to on jest świętym od dóbr, od darów.

Zacznijmy więc rozmawiać o samych Świętach. Na pierwszy ogień idzie kuchnia – powiedz mi proszę, co Grecy jedzą w Święta?

Jak już wiesz, jako takiej Wigilii nie ma, to po pierwsze. Wigilia, 24 grudnia, jest normalnym dniem pracującym i teoretycznie nic się tu nie dzieje, poza spotkaniami towarzyskimi czy to na mieście, czy przy domowym stole. Obiad świąteczny przypada w Boże Narodzenie i podstawą tego obiadu jest faszerowany indyk.

Indyk?

Tak jest! Jagnię na Wielkanoc, indyk na Boże Narodzenie. Choć oczywiście wiele zależy też od regionu. W niektórych miejscach będzie to indyk, w innych może być prosię, ale też robione na ruszcie, faszerowane. Tutaj, w Północnej Grecji, indyka faszerujemy nadzieniem z ryżu i podrobów, z kasztanami, śliwkami suszonymi… Coś pysznego!

Brzmi wyśmienicie!

A to nie wszystko. Najsłynniejsze świąteczne wypieki to kourabiedes i melomakarona – pyszne ciasteczka! Te pierwsze robi się z migdałów i masła, posypuje cukrem pudrem. Są kruche i wyglądają jak kulki śniegu. Zawsze wiadomo kto je kourabiedes, bo jest cały biały od cukru pudru. Aromat masła i migdałów zawsze mi się kojarzy z bożonarodzeniową atmosferą. Melomakarona to z kolei ciasteczka z goździkami, cynamonem, pomarańczami i koniakiem, nasączane syropem z miodu i posypane mielonymi migdałami lub pistacjami. Diabelnie kuszą! Ich jedzeniu nie towarzyszą jednak wyrzuty sumienia, ponieważ są małe. Za każdym razem wydaje mi się, że zjadłem małe ciasteczko. Ale już nie liczę, ile sztuk…

A my musimy jeść tego karpia…

A tutaj nie ma tej niezwykle odświętnej Wigilii i długich, cudownych spotkań przy stole z całą rodziną. W Grecji to nie są święta rodzinne. Grecy spędzają je w tawernie, spotykają się z najbliższymi na mieście, ale też masowo wyjeżdżają.

Dokąd wyjeżdżają? Spędzają je w Grecji czy chętniej zagranicą?

Wszędzie! Przede wszystkim jednak jeżdżą po Europie. Pamiętam, jak pracowałem z Grekami w Pradze czy w Rzymie. Na Boże Narodzenie lądowało tam po kilkanaście samolotów z Grecji. Pracowałem w biurze, w którym w okresie świątecznym miałem pod swoją opieką nawet 700 klientów! Dla Greków jest rzeczą oczywistą, że na wakacje leci się najpierw w sierpniu, a potem w grudniu. W sezonie świątecznym modny jest Londyn, Paryż, ale też Warszawa, Kraków, Praga. Grecy lubią miejsca, gdzie świąteczna atmosfera jest widoczna. Pamiętam, że kiedy pracowałem w Pradze to tylko Greków było widać i słychać w Wigilię czy Boże Narodzenie. Wszyscy Czesi siedzieli w domach, podobnie jak większość Europejczyków, którzy Święta spędzają raczej w domach, a Greków było wszędzie pełno! Także to są takie właśnie Święta: które spędza się z przyjaciółmi, z bliskimi znajomymi, podróżując w poszukiwaniu najpiękniejszej atmosfery.

A jak wyglądają w takim razie greckie świąteczne ozdoby? Czy w Twoim domu stoi choinka czy może tradycyjny statek przyozdobiony światełkami?

Oczywiście choinki są już teraz wszędzie, to kolejna z tradycji, które przyszły do Grecji z Europy Zachodniej. Ale tradycyjną dekoracją świąteczną jest tu przystrojony światełkami statek. Grecja to kraj wyspiarski, kraj morza. To z morza ludzie żyją i od tego morza są uzależnieni, więc kiedyś dekorowano tylko statki. Przystrajano je np. suszonymi owocami. Miało być bogato i okazale, żeby równie dobry był kolejny rok. Taka jest tradycja. W bardzo wielu miastach, przede wszystkim na wyspach, w centralnym punkcie miasta, na głównym placu, w okresie świątecznym staje udekorowany statek. Grecy przywiązują ogromną wagę do iluminacji, wszystko jest więc oświetlone: deptaki, domy… coś niesamowitego!

Czas na kilka słów o kolędach w takim razie. Czy „Cichą Noc” można zaśpiewać też po grecku?

Tak, jest „Cicha Noc” po grecku! I zgodnie z greckim zwyczajem, w Wigilię Bożego Narodzenia dzieci chodzą po domach i kolędują, a w zamian dostają od słuchaczy drobne pieniądze lub słodycze. Każdy musi być przygotowany na to, że w Wigilię już od rana dzieciaki będą pukały do drzwi. To kolędowanie i zaangażowanie kolędników jest symbolem tego, że w danym domu będzie szczęście, dobro. Ludzie się wręcz niepokoją, jeśli do ich drzwi nie przychodzą kolędnicy, dlatego zawsze mam przygotowaną całą torebkę z drobniakami.

A co z miejscem dla wędrowca przy stole czy siankiem pod obrusem? Czy znane nam tradycje są obecne w greckim świętowaniu?

Tego w Grecji nie ma. Ale za to w miastach, na głównych placach, pojawiają się szopki i stajenki, tak znane z polskich kościołów. Jak już mówiłem, miasta są bardzo udekorowane na ten świąteczny okres, w związku z tym ludzie dużo spacerują, oglądają. W każdym mieście na centralnym placu oprócz choinki i statku pojawiają się szopki, świąteczne bazary, czasem też lodowisko, wioska dla dzieci. Te 2-3 tygodnie są w miastach bardzo kolorowe, a atmosfera jest po prostu bajkowa, ale w końcu tak właśnie kojarzą się Święta!

Jedną z najciekawszych greckich koncepcji świątecznych są dla mnie małe, złośliwe Kalikantzaros, na które Grecy muszą bardzo uważać w sezonie świątecznym… Opowiesz o nich?

Grecy mają wiele ciekawych tradycji i wierzeń, ale faktycznie Kalikantzaros są jednym z ciekawszych spadków po czasach starożytnych. To małe, złośliwe gobliny czy demony, które na co dzień żyją w świecie ciemności, jednak między 25 grudnia a 6 stycznia wychodzą na powierzchnię i dokuczają ile wlezie! Są niegrzeczne, lubią się bawić, ale sprawiają, że mleko się zsiada, wiążą koniom ogony i są prawdziwą zmorą każdej gospodyni domowej. Dlatego nie wolno dopuścić do tego, by dostały się do domu!

Czy w związku z tym Ty też zabezpieczasz swój dom przed nimi?

Nie! (śmiech)

Jestem zawiedziona… A czy Grecy znają białe Święta czy śnieg to dla nich tylko romantyczne marzenie?

Grecy mają bardzo romantyczne wyobrażenia o świętach! Musi być zimno, musi być śnieg – dlatego tak często wyjeżdżają na ten czas do Europy. Choć na kontynencie, w górach, sporo jest miejscowości, które ożywają także zimą, bo ze względu na śnieg są w tym czasie oblegane. To na przykład Arachova czy wioski w paśmie Olimpu, Nimfeo koło Floriny czy słynne Zagorochoria.

Czego w takim razie życzyć Ci na Święta? Może właśnie śniegu?

Życzenia chyba zawsze i wszędzie są uniwersalne. Wesołych Świąt Bożego Narodzenia i Szczęśliwego Nowego Roku!

Kala Christougenna!

Join the discussion 174 komentarze

  • Ivy napisał(a):

    Woah! I’m really enjoying the template/theme of this website.
    It’s simple, yet effective. A lot of times it’s tough to get that „perfect balance” between user
    friendliness and visual appeal. I must say you’ve done a superb job with
    this. In addition, the blog loads very fast for me on Opera.
    Superb Blog!

  • Johnnie napisał(a):

    Hi, i think that i saw you visited my weblog so i got here to go back the
    want?.I am trying to in finding things to improve my site!I assume its good enough to use a few
    of your ideas!!

  • Additional Reading napisał(a):

    You should take part in a contest for one of the best blogs on the internet. I will highly recommend this blog!

  • Lindsey napisał(a):

    This information is invaluable. When can I find out more?

  • Battery Equipment napisał(a):

    Write more, thats all I have to say. Literally, it seems as though you relied on the video to make your point.
    You obviously know what youre talking about, why throw away your intelligence on just posting videos to your weblog
    when you could be giving us something enlightening to read?

  • Krystyna napisał(a):

    I was wondering if you ever thought of changing the page
    layout of your blog? Its very well written; I love what youve got to say.
    But maybe you could a little more in the way of content so
    people could connect with it better. Youve got an awful lot of text for only
    having one or 2 pictures. Maybe you could space it out better?

  • Abby napisał(a):

    Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew
    of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
    I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you
    would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything.
    I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

  • Elijah napisał(a):

    Hello! I could have sworn I’ve visited this site before but after browsing through many of the
    posts I realized it’s new to me. Anyhow, I’m definitely
    delighted I came across it and I’ll be bookmarking it
    and checking back often!

  • Norberto napisał(a):

    This post will help the internet viewers for creating new weblog or even a blog from start to end.

  • Ronnie napisał(a):

    Thanks very nice blog!

  • lebron shoes napisał(a):

    I needed to draft you the very small observation to say thanks the moment again about the fantastic opinions you have shown on this site. This has been simply tremendously generous with you to allow extensively what exactly numerous people might have offered as an electronic book in making some cash for their own end, chiefly considering that you might well have tried it if you ever desired. The strategies also served as a great way to fully grasp other individuals have the identical keenness like my very own to find out more concerning this matter. I believe there are millions of more enjoyable periods in the future for people who see your site.

  • moncler napisał(a):

    Thanks so much for providing individuals with an exceptionally terrific chance to check tips from this blog. It’s always so great and packed with a lot of fun for me personally and my office acquaintances to visit your blog more than three times in a week to read through the new issues you have. And definitely, we’re always contented with all the extraordinary principles served by you. Selected 4 ideas in this post are absolutely the finest we have all ever had.

  • moncler napisał(a):

    I precisely wished to thank you very much all over again. I am not sure what I would’ve handled without the type of pointers shared by you about my topic. Previously it was an absolute distressing difficulty for me, but being able to see your skilled form you handled the issue made me to jump for gladness. Now i’m grateful for this assistance and even sincerely hope you realize what a great job you happen to be providing instructing the mediocre ones all through your web site. I’m certain you have never encountered all of us.

  • kd 12 napisał(a):

    Thank you so much for providing individuals with an extraordinarily memorable chance to check tips from this site. It is usually very pleasing plus full of a good time for me personally and my office friends to search your web site at a minimum three times a week to read the newest guidance you have got. And indeed, we are at all times motivated concerning the amazing techniques served by you. Certain 3 points in this article are absolutely the best I have ever had.

  • moncler napisał(a):

    My wife and i felt absolutely cheerful Michael managed to carry out his inquiry with the ideas he had out of your weblog. It’s not at all simplistic to just find yourself giving freely techniques that many some other people may have been making money from. We know we have got the writer to be grateful to for this. These illustrations you have made, the easy blog menu, the friendships your site aid to foster – it’s got most powerful, and it’s really aiding our son in addition to us understand this idea is entertaining, which is very pressing. Thank you for all the pieces!

  • nike react napisał(a):

    I would like to express appreciation to this writer just for bailing me out of this type of condition. After scouting throughout the world wide web and obtaining opinions which are not powerful, I believed my entire life was done. Being alive without the approaches to the problems you’ve sorted out as a result of your main short post is a critical case, and the ones which could have in a negative way damaged my career if I hadn’t discovered your website. Your main capability and kindness in playing with all the details was priceless. I don’t know what I would’ve done if I hadn’t come upon such a solution like this. I am able to at this moment look ahead to my future. Thanks for your time very much for the reliable and effective help. I will not think twice to suggest your web site to any individual who should receive care about this issue.

  • pg 1 napisał(a):

    I actually wanted to jot down a quick message to appreciate you for those marvelous information you are writing on this site. My rather long internet look up has now been paid with really good content to exchange with my partners. I would assume that we site visitors are undeniably endowed to be in a useful place with many wonderful individuals with beneficial advice. I feel truly fortunate to have encountered your site and look forward to really more enjoyable times reading here. Thanks a lot again for a lot of things.

  • Gabrielle napisał(a):

    I am curious to find out what blog system you’re using? I’m having some small security issues with my latest blog and I’d
    like to find something more safe. Do you have any suggestions?

  • Edgardo napisał(a):

    Because the admin of this site is working, no uncertainty very quickly it will be renowned, due to its
    feature contents.

  • Valorie napisał(a):

    I’m curious to find out what blog platform you have been using?
    I’m experiencing some small security problems with my latest
    blog and I’d like to find something more safeguarded. Do you have any suggestions?

  • Sonya napisał(a):

    Hey! I could have sworn I’ve been to this blog before but after checking through
    some of the post I realized it’s new to me. Anyhow, I’m definitely happy I found it and I’ll be
    book-marking and checking back often!

  • Marcelo napisał(a):

    Howdy! I could have sworn I’ve been to this site before
    but after reading through some of the post I realized it’s new to me.
    Anyways, I’m definitely happy I found it and I’ll be
    bookmarking and checking back often!

  • Asa napisał(a):

    Great weblog here! Additionally your site loads up
    very fast! What host are you the use of? Can I get your associate link to your host?
    I want my web site loaded up as fast as yours
    lol

Zostaw odpowiedź